آگار (TCBS)

آگار TCBS (Thiosulfate-citrate-bile salts-sucrose agar) یک محیط کشت افتراقی و انتخابی است که به طور گسترده در آزمایشگاه‌های میکروبیولوژی و بالینی برای جداسازی گونه‌های ویبریو (Vibrio) از نمونه‌های بالینی (مثل نمونه‌های مدفوع) یا نمونه‌های غذایی و محیطی به کار می‌رود. خاصیت انتخابی این محیط به دلیل وجود نمک‌های صفراوی (bile salts) است که رشد اکثر باکتری‌های گرم-مثبت و بسیاری از باکتری‌های گرم-منفی غیرمرتبط را مهار می‌کند.

خاصیت افتراقی این آگار نیز به وجود ساکارز (sucrose) و یک شاخص pH به نام تیمول بلو (thymol blue) برمی‌گردد. باکتری‌های ویبریو که توانایی تخمیر ساکارز را دارند (مانند ویبریو کلرا)، کلونی‌های زرد رنگی را تشکیل می‌دهند، در حالی که گونه‌هایی که ساکارز را تخمیر نمی‌کنند (مانند ویبریو پاراهمولیتیکوس)، کلونی‌های سبز مایل به آبی ایجاد می‌کنند. این ویژگی به شناسایی سریع و اولیه گونه‌های مختلف ویبریو کمک می‌کند.

این ماده آگار TCBS است که به طور خاص برای جداسازی و کشت انتخابی باکتری ویبریو کلرا (Vibrio cholerae) استفاده می‌شود. این محصول توسط شرکت Merck تولید شده و برای کاربردهای میکروبیولوژی طراحی شده است.

ترکیبات این ماده:

• ساکارز (Sucrose): منبع کربن و عامل افتراق.
• نمک‌های صفراوی (Bile salts): عوامل انتخابی.
• تیوسولفات سدیم (Sodium thiosulfate): منبع گوگرد.
• سیترات سدیم (Sodium citrate): عامل بافری و کمک‌کننده به خاصیت انتخابی.
• فریک سیترات (Ferric citrate): برای تشخیص تولید سولفید هیدروژن.
• تیمول بلو و بروموتیمول بلو (Bromothymol blue): شاخص‌های pH.

کاربردهای ماده:

• جداسازی و شناسایی: اصلی‌ترین کاربرد آن، جداسازی و شناسایی اولیه باکتری‌های جنس ویبریو مانند Vibrio cholerae، Vibrio parahaemolyticus و Vibrio vulnificus از نمونه‌های مختلف است.
• تشخیص بالینی: در آزمایشگاه‌های بالینی برای تشخیص عفونت‌های ویبریو از نمونه‌های مدفوع بیماران به ویژه در شرایط شیوع وبا استفاده می‌شود.
• آزمایش مواد غذایی: برای بررسی آلودگی ویبریو در محصولات غذایی دریایی (مانند ماهی، میگو و صدف)، که اغلب ناقل این باکتری‌ها هستند، استفاده می‌شود.
• بررسی محیطی: برای پایش و کنترل آلودگی در منابع آب، مانند آب دریا و آب‌های شیرین، به کار می‌رود.
• تحقیقات علمی: به عنوان یک محیط کشت استاندارد در تحقیقات علمی برای مطالعه رشد، متابولیسم و خصوصیات گونه‌های مختلف ویبریو استفاده می‌شود.

نکات مهم:

آگار TCBS محیط بسیار حساسی است و برای جلوگیری از خراب شدن اجزای حساس آن، هرگز نباید در اتوکلاو استریل شود. این محیط پس از حل شدن و جوشاندن، بلافاصله در پتری دیش‌ها ریخته می‌شود.